การจัดการขยะและการรีไซเคิล

OWEN MULHERN | EARTH.ORG | 31 กรกฎาคม 2020 | 4 นาที

การจัดการขยะและการรีไซเคิล

ขยะเป็นปัญหาของโลกที่มั่งคั่ง วัตถุนิยมและบริโภคนิยมเข้ามาแทนความใส่ใจสิ่งแวดล้อม และการซื้อมากกว่าที่จำเป็นกลายเป็นบรรทัดฐานทางสังคม บทความนี้สำรวจการเกิดและการจัดการขยะ โดยเน้นประเทศรายได้สูง

ในแต่ละปีเกิดขยะมากเพียงใด?

แผนภูมิการจัดการและปริมาณขยะต่อคนในประเทศ OECD เปรียบเทียบวัสดุที่ใช้และขยะตามภูมิภาค

คนในประเทศ OECD ใช้วัสดุเฉลี่ยราว 15 ตันต่อปี มากกว่าภูมิภาคอื่นที่ประมาณ 12 ตันต่อคน ประเทศที่ใช้วัสดุต่อคนมากที่สุดใน OECD คือสหรัฐอเมริกา

แผนภูมิแท่งผลิตภาพวัสดุใน OECD เปรียบเทียบรายได้ต่อวัสดุหนึ่งตันในปี 2000 และ 2018

ตั้งแต่ปี 2000 ประเทศ OECD ส่วนใหญ่มีผลิตภาพวัสดุดีขึ้น กล่าวคือรายได้ที่สร้างได้ต่อหน่วยขยะเพิ่มขึ้น ในช่วงที่บทความเผยแพร่ ประเทศ OECD สร้างรายได้เฉลี่ย 2,600 ดอลลาร์สหรัฐต่อวัสดุที่ใช้หนึ่งตัน เทียบกับ 1,700 ดอลลาร์ในปี 2000 สะท้อนประสิทธิภาพกระบวนการผลิตที่ดีขึ้นโดยรวมและการแทนการผลิตภายในด้วยสินค้านำเข้า แผนที่ด้านล่างแสดงว่าประเทศ OECD เช่น สหรัฐฯ ออสเตรเลีย และประเทศยุโรป สร้างขยะต่อคนสูงกว่าประเทศกำลังพัฒนา

แผนที่โลกแสดงขยะมูลฝอยชุมชนต่อคนต่อปีตามประเทศ สะท้อนรูปแบบการจัดการขยะทั่วโลก

ลองดูขยะต่อคนต่อปีในประเทศ OECD ประชาชนสร้างขยะเฉลี่ย 506 กก. ต่อปี เทียบได้กับการทิ้งรองเท้ามากกว่า 1,000 คู่ต่อคนต่อปี คำถามที่ทุกคนถามจึงเป็นว่า…

วิธีจัดการขยะ

การฝังกลบ
การเผาที่นำพลังงานกลับมาใช้หรือไม่ได้นำกลับมาใช้
การทำปุ๋ยหมัก
การรีไซเคิล

ต่อไปนี้เป็นภาพรวมวิธีจัดการขยะทั่วโลกในช่วง 25 ปีที่ผ่านมา

รูปแบบจัดการขยะโลกช่วงปี 1995–2017 แสดงการเปลี่ยนจากฝังกลบไปสู่รีไซเคิล ทำปุ๋ยหมัก และเผา

ในราวสองทศวรรษที่ผ่านมา ขยะถูกเบี่ยงออกจากหลุมฝังกลบและเตาเผามากขึ้น กลับเข้าสู่เศรษฐกิจผ่านรีไซเคิล ทำปุ๋ยหมัก และเผาเพื่อนำพลังงานกลับมาใช้

บางประเทศเป็นผู้นำการจัดการขยะที่ “เหมาะสม” ขณะที่บางประเทศอย่างสหรัฐฯ ยังตามหลัง

อัตรารีไซเคิลและนำขยะชุมชนกลับมาใช้ประโยชน์ตามประเทศ เปรียบเทียบรีไซเคิลและวิธีอื่น

ตาม “หมายเหตุ” ในคำอธิบายภาพ การนำขยะกลับมาใช้ประโยชน์รวมการเผาและทำปุ๋ยหมักด้วย ลองดูรูปแบบกำจัดขยะให้ละเอียดขึ้น

ปลายทางขยะต่อคนตามประเทศ แยกเป็นรีไซเคิล เผา ฝังกลบ เทกอง และขยะที่ไม่ทราบปลายทาง

หลายประเทศที่เลิกใช้ฝังกลบเปลี่ยนไปใช้การเผาแทน (สีแดง) เตาเผาลดปริมาณขยะได้ 95% และจัดการกลิ่นกับเสียงได้ดีกว่าฝังกลบ เตาเผาที่นำพลังงานกลับมาใช้ยังผลิตความร้อนหรือไฟฟ้าได้ เช่น สวีเดนได้ความร้อน 8% ของความต้องการจากเตาเผาขยะ

แต่การเผาเป็นทางเลือกแทนฝังกลบที่ดีที่สุดหรือไม่? การเปลี่ยนขยะเป็นพลังงานมีประสิทธิภาพเพียงใด?

แผนภูมิเปรียบเทียบการประหยัดพลังงานจากรีไซเคิลและเผาของกระดาษ พลาสติก แก้ว โลหะ อินทรียวัตถุ ยาง และสิ่งทอ

เปรียบเทียบพลังงานที่ประหยัดจากรีไซเคิล (สีน้ำเงิน) กับการเผานำพลังงานกลับมาใช้ (สีชมพู) พบว่านอกจากยางรถยนต์ การเผาวัสดุส่วนใหญ่ประหยัดพลังงานได้ไม่ดีเท่าการรีไซเคิล

การเผายังปล่อยควันและเถ้า รวมถึงก๊าซกรด ไดออกซิน และไนโตรเจนออกไซด์ ซึ่งเป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อมและมนุษย์

กล่าวโดยสรุป การเปลี่ยนจากฝังกลบไปเผามีข้อดีบางอย่าง แต่ยังไม่พอชดเชยรอยเท้านิเวศของเรา การยกระดับการจัดการขยะต้องดำเนินต่อไปเพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติและพลังงาน

การรีไซเคิลที่เพิ่มขึ้นจึงเป็นข่าวดี แต่ต้องดูประสิทธิผลจริงด้วย

ประโยชน์ของการรีไซเคิล

ตาม Environmental Protection Agency การรีไซเคิล:

กระป๋องอะลูมิเนียมประหยัดพลังงาน 95% เมื่อเทียบกับทำกระป๋องใหม่จากวัตถุดิบ
กระป๋องเหล็กและดีบุกประหยัด 60–74%
กระดาษประหยัดประมาณ 60%
พลาสติกและแก้วประหยัดประมาณ 30%

พลังงานที่ประหยัดจากการรีไซเคิลขวดแก้วหนึ่งใบเพียงพอให้หลอดไฟ 100 วัตต์ทำงานสี่ชั่วโมง

ความเข้าใจคลาดเคลื่อนเรื่องรีไซเคิล

น่าเสียดายที่รีไซเคิลในบางแห่งกลายเป็นเพียงเรื่องเล่า เพราะพลาสติกที่ตั้งใจส่งรีไซเคิลบางส่วนยังลงหลุมฝังกลบหรือทะเล

ในประเทศส่วนใหญ่ พลาสติกที่ส่งรีไซเคิลบางส่วนถูกปฏิเสธที่สถานจัดการขยะท้องถิ่นหรือภูมิภาค เนื่องจากปนเปื้อนและไม่มีแรงจูงใจทางเศรษฐกิจ

อัตราปฏิเสธแตกต่างมากตามนโยบาย เป้าหมาย โครงสร้างพื้นฐาน และประสิทธิภาพวิธีคัดแยกของแต่ละประเทศ

แผนที่การรีไซเคิลต่อคนทั่วโลกปี 2019 แสดงกิโลกรัมขยะที่เปลี่ยนเป็นวัสดุใหม่

ตั้งแต่เก็บ คัดแยก ถึงแปรรูปใหม่ การรีไซเคิลเป็นกระบวนการหลายองค์ประกอบ

ผังกระบวนการรีไซเคิลพลาสติก ตั้งแต่เก็บ ขนส่ง คัดแยก อัดรวม บดย่อย ล้าง หลอม ถึงผลิตภัณฑ์ใหม่

ต้องมีความร่วมมือจากหลายฝ่าย ทั้งคนที่ยินดีรีไซเคิล ผู้แปรรูป บริษัทที่ใช้วัสดุรีไซเคิลผลิตสินค้า และผู้บริโภคที่สร้างความต้องการสินค้าจากวัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม หากฝ่ายใดไม่ร่วม ห่วงโซ่ก็ขาด

นั่นหมายความว่าทุกคนรวมถึงคุณเป็นปัจจัยสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพรีไซเคิล

คุณช่วยอะไรได้บ้าง?

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือพลาสติกทุกชนิดรีไซเคิลได้ ทั้งที่มีความหลากหลายกว่าที่คิด การเรียนรู้เองและให้ความรู้คนรอบตัวเป็นก้าวแรก จากนั้นสิ่งเล็ก ๆ เช่นทำความสะอาดขยะพลาสติกช่วยไม่ให้ถูกทิ้งเพราะ “ปนเปื้อน”

ตารางพลาสติกหมายเลข 1–7 แสดงการใช้งานทั่วไป คุณสมบัติ และแนวทางรีไซเคิล

ท้ายที่สุด ผู้บริโภคสร้างแรงจูงใจทางการเงินให้ทุกฝ่ายร่วมกระบวนการได้ด้วยการซื้อสินค้ารีไซเคิล

บทความโดย Emily Victoria Lu และ Owen Mulhern

เอกสารอ้างอิง

Howard, B. (31 ตุลาคม 2018). 5 recycling myths busted. สืบค้น 24 กรกฎาคม 2020 จาก National Geographic
Kaza, S., Yao, L., Bhada-Tata, P., & Van Woerden, F. (2018). What a waste 2.0: a global snapshot of solid waste management to 2050. The World Bank.
Morris, Jeffrey, and Canzoneri, Diana. (กันยายน 1992). Recycling Versus Incineration: An Energy Conservation Analysis, Sound Resource Management Group (SRMG), Seattle, Washington.
OECD (2020). Environment at a Glance 2020, OECD Publishing, Paris. DOI
Ritchie, H. (ไม่ระบุปี). FAQs on Plastics. สืบค้น 24 กรกฎาคม 2020 จาก Our World in Data
The biggest waste producers worldwide: Sensonseo Global Waste Index 2019. (25 มีนาคม 2020). สืบค้น 24 กรกฎาคม 2020 จาก Sensoneo

บทความนี้เผยแพร่ครั้งแรกบน Earth.Org และนำมาเผยแพร่ซ้ำตามข้อตกลงด้านบรรณาธิการ

อ่านเพิ่มเติม: