การจัดการขยะและการรีไซเคิล
OWEN MULHERN | EARTH.ORG | 31 กรกฎาคม 2020 | 4 นาที
ตัวเลขและกราฟด้านล่างสะท้อนข้อมูลในอดีตที่ใช้ในบทความเดือนกรกฎาคม 2020 นี้ ไม่ใช่อันดับประเทศในปัจจุบัน
การจัดการขยะและการรีไซเคิล
ขยะเป็นปัญหาของโลกที่มั่งคั่ง วัตถุนิยมและบริโภคนิยมเข้ามาแทนความใส่ใจสิ่งแวดล้อม และการซื้อมากกว่าที่จำเป็นกลายเป็นบรรทัดฐานทางสังคม บทความนี้สำรวจการเกิดและการจัดการขยะ โดยเน้นประเทศรายได้สูง
ในแต่ละปีเกิดขยะมากเพียงใด?
แหล่งที่มา: OECD (2019), Material resources. ข้อมูล: 2017.
คนในประเทศ OECD ใช้วัสดุเฉลี่ยราว 15 ตันต่อปี มากกว่าภูมิภาคอื่นที่ประมาณ 12 ตันต่อคน ประเทศที่ใช้วัสดุต่อคนมากที่สุดใน OECD คือสหรัฐอเมริกา
แหล่งที่มา: OECD (2019), Material resources. ข้อมูล: 2000 / 2018 (หรือปีล่าสุดที่มีข้อมูล).
ระหว่างปี 2000 ถึง 2018 (หรือปีล่าสุดที่มีในชุดข้อมูล OECD ที่เผยแพร่ในปี 2019) ประเทศ OECD ส่วนใหญ่มีผลิตภาพวัสดุดีขึ้น กล่าวคือGDP ต่อหน่วยการใช้วัสดุภายในประเทศ สูงขึ้น ไม่ใช่รายได้จากขยะ ในชุดข้อมูลดังกล่าว ประเทศ OECD สร้างรายได้เฉลี่ย 2,600 ดอลลาร์สหรัฐต่อวัสดุที่ใช้หนึ่งตัน เทียบกับ 1,700 ดอลลาร์ในปี 2000 สะท้อนประสิทธิภาพกระบวนการผลิตที่ดีขึ้นโดยรวมและการแทนการผลิตภายในด้วยสินค้านำเข้า แผนที่ด้านล่างแสดงว่าประเทศ OECD เช่น สหรัฐฯ ออสเตรเลีย และประเทศยุโรป สร้างขยะต่อคนสูงกว่าประเทศกำลังพัฒนา
แผนที่จาก Earth.org ปี 2020 อ้างอิง ธนาคารโลก What a Waste 2.0 ปี 2018 แผนที่ 2.1 หน่วยคือกิโลกรัมต่อคนต่อวัน ไม่ใช่ต่อปี ข้อมูลประเทศที่สำรวจต่างปีกันถูกปรับให้เทียบกับปีฐานเดียวกันคือ 2016 จึงเป็นค่าประมาณในอดีต
ลองดูขยะต่อคนต่อปีในประเทศ OECD ประชาชนสร้างขยะเฉลี่ย 506 กก. ต่อปี เทียบได้กับการทิ้งรองเท้ามากกว่า 1,000 คู่ต่อคนต่อปี คำถามที่ทุกคนถามจึงเป็นว่า…
วิธีจัดการขยะ
- การฝังกลบ
- การเผาที่นำพลังงานกลับมาใช้หรือไม่ได้นำกลับมาใช้
- การทำปุ๋ยหมัก
- การรีไซเคิล
ต่อไปนี้เป็นภาพรวมวิธีจัดการขยะทั่วโลกระหว่างปี 1995 ถึง 2017
แหล่งที่มา: OECD (2019), Waste: Municipal waste. ข้อมูล: 1995–2017.
ระหว่างปี 1995 ถึง 2017 ขยะถูกเบี่ยงออกจากหลุมฝังกลบและเตาเผามากขึ้น กลับเข้าสู่เศรษฐกิจผ่านรีไซเคิล ทำปุ๋ยหมัก และเผาเพื่อนำพลังงานกลับมาใช้
บางประเทศเป็นผู้นำการจัดการขยะที่ “เหมาะสม” ขณะที่บางประเทศอย่างสหรัฐฯ ยังตามหลัง
แหล่งที่มา: OECD (2019), Waste: Municipal waste (ปีของแหล่งข้อมูล โดยปีที่เก็บข้อมูลแตกต่างกัน; ภาพนี้ไม่ได้ระบุปีอ้างอิง).
ตาม “หมายเหตุ” ในคำอธิบายภาพ การนำขยะกลับมาใช้ประโยชน์รวมการเผาและทำปุ๋ยหมักด้วย ลองดูรูปแบบกำจัดขยะให้ละเอียดขึ้น
แหล่งที่มา: Sensoneo Global Waste Index 2019 (ปีของแหล่งข้อมูล โดยปีที่เก็บข้อมูลแตกต่างกัน).
หลายประเทศที่เลิกใช้ฝังกลบเปลี่ยนไปใช้การเผาแทน (สีแดง) เตาเผาลดปริมาณขยะได้ 95% และจัดการกลิ่นกับเสียงได้ดีกว่าฝังกลบ เตาเผาที่นำพลังงานกลับมาใช้ยังผลิตความร้อนหรือไฟฟ้าได้ เช่น สวีเดนได้ความร้อน 8% ของความต้องการจากเตาเผาขยะ
แต่การเผาเป็นทางเลือกแทนฝังกลบที่ดีที่สุดหรือไม่? การเปลี่ยนขยะเป็นพลังงานมีประสิทธิภาพเพียงใด?
จัดทำกราฟใหม่จาก SRMG ฉบับเดือนมีนาคม 2000 ตาราง 1 และหมายเหตุ ซึ่งนำการวิเคราะห์ของ Morris และ Canzoneri ปี 1992 มาเผยแพร่ซ้ำ ภาพเดิมปรากฏบน Earth.org ในปี 2020 หน่วยคือ MJ ต่อขยะป้อนเข้าหนึ่งตัน ซึ่งมีค่าตัวเลขเท่ากับ kJ/kg เส้นสีเขียวอมฟ้าแสดงช่วงค่าประมาณต่ำ–สูงของการประหยัดพลังงานจากรีไซเคิลหรือใช้ซ้ำ จุดสีส้มแสดงพลังงานจากการเผาที่แปลงเป็นค่าเชื้อเพลิงเทียบเท่าของโรงไฟฟ้าพลังไอน้ำ ไม่ใช่ปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตจริง การคำนวณในอดีตใช้ 45.4% ของค่าความร้อน สำหรับแก้วประเภทอื่น เศษอาหาร เศษวัสดุจากสวน และฝ้าย ใช้คอลัมน์ “Other Materials” ของตาราง เส้นทางใช้ประโยชน์แตกต่างกันตามวัสดุ ข้อมูลอาศัยสมมติฐานกระบวนการในอดีต ไม่ใช่ผลวัดจากโรงงานปัจจุบัน
ในการเปรียบเทียบในอดีตนี้ เส้นทางรีไซเคิลหรือใช้ซ้ำที่เลือกมาส่วนใหญ่ประหยัดพลังงานได้มากกว่าค่าเชื้อเพลิงเทียบเท่าของการเผา การหล่อดอกยางรถยนต์มีค่าประมาณ 16,265–48,796 MJ/t เทียบกับ 14,777 MJ/t สำหรับการเผา ไม้เป็นข้อยกเว้นในชุดเปรียบเทียบนี้ โดยมีค่า 6,422 เทียบกับ 7,072 MJ/t
การเผายังปล่อยควันและเถ้า รวมถึงก๊าซกรด ไดออกซิน และไนโตรเจนออกไซด์ ซึ่งเป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อมและมนุษย์
กล่าวโดยสรุป การเปลี่ยนจากฝังกลบไปเผามีข้อดีบางอย่าง แต่ยังไม่พอชดเชยรอยเท้านิเวศของเรา การยกระดับการจัดการขยะต้องดำเนินต่อไปเพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติและพลังงาน
การรีไซเคิลที่เพิ่มขึ้นจึงเป็นข่าวดี แต่ต้องดูประสิทธิผลจริงด้วย
ประโยชน์ของการรีไซเคิล
ตาม Environmental Protection Agency การรีไซเคิล:
- กระป๋องอะลูมิเนียมประหยัดพลังงาน 95% เมื่อเทียบกับทำกระป๋องใหม่จากวัตถุดิบ
- กระป๋องเหล็กและดีบุกประหยัด 60–74%
- กระดาษประหยัดประมาณ 60%
- พลาสติกและแก้วประหยัดประมาณ 30%
พลังงานที่ประหยัดจากการรีไซเคิลขวดแก้วหนึ่งใบเพียงพอให้หลอดไฟ 100 วัตต์ทำงานสี่ชั่วโมง
ความเข้าใจคลาดเคลื่อนเรื่องรีไซเคิล
น่าเสียดายที่รีไซเคิลในบางแห่งกลายเป็นเพียงเรื่องเล่า เพราะพลาสติกที่ตั้งใจส่งรีไซเคิลบางส่วนยังลงหลุมฝังกลบหรือทะเล
ในประเทศส่วนใหญ่ พลาสติกที่ส่งรีไซเคิลบางส่วนถูกปฏิเสธที่สถานจัดการขยะท้องถิ่นหรือภูมิภาค เนื่องจากปนเปื้อนและไม่มีแรงจูงใจทางเศรษฐกิจ
อัตราปฏิเสธแตกต่างมากตามนโยบาย เป้าหมาย โครงสร้างพื้นฐาน และประสิทธิภาพวิธีคัดแยกของแต่ละประเทศ
แหล่งที่มา: Sensoneo Global Waste Index 2019.
ตั้งแต่เก็บ คัดแยก ถึงแปรรูปใหม่ การรีไซเคิลเป็นกระบวนการหลายองค์ประกอบ
ต้องมีความร่วมมือจากหลายฝ่าย ทั้งคนที่ยินดีรีไซเคิล ผู้แปรรูป บริษัทที่ใช้วัสดุรีไซเคิลผลิตสินค้า และผู้บริโภคที่สร้างความต้องการสินค้าจากวัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม หากฝ่ายใดไม่ร่วม ห่วงโซ่ก็ขาด
นั่นหมายความว่าทุกคนรวมถึงคุณเป็นปัจจัยสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพรีไซเคิล
คุณช่วยอะไรได้บ้าง?
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือพลาสติกทุกชนิดรีไซเคิลได้ ทั้งที่มีความหลากหลายกว่าที่คิด การเรียนรู้เองและให้ความรู้คนรอบตัวเป็นก้าวแรก จากนั้นสิ่งเล็ก ๆ เช่นทำความสะอาดขยะพลาสติกช่วยไม่ให้ถูกทิ้งเพราะ “ปนเปื้อน”
ท้ายที่สุด ผู้บริโภคสร้างแรงจูงใจทางการเงินให้ทุกฝ่ายร่วมกระบวนการได้ด้วยการซื้อสินค้ารีไซเคิล
บทความโดย Emily Victoria Lu และ Owen Mulhern
เอกสารอ้างอิง
- Howard, B. (31 ตุลาคม 2018). 5 recycling myths busted. สืบค้น 24 กรกฎาคม 2020 จาก National Geographic
- Kaza, S., Yao, L., Bhada-Tata, P., & Van Woerden, F. (2018). What a waste 2.0: a global snapshot of solid waste management to 2050. The World Bank.
- Morris, Jeffrey, and Canzoneri, Diana. (กันยายน 1992). Recycling Versus Incineration: An Energy Conservation Analysis, Sound Resource Management Group (SRMG), Seattle, Washington.
- OECD (2020). Environment at a Glance 2020, OECD Publishing, Paris. DOI
- Ritchie, H. (ไม่ระบุปี). FAQs on Plastics. สืบค้น 24 กรกฎาคม 2020 จาก Our World in Data
- The biggest waste producers worldwide: Sensonseo Global Waste Index 2019. (25 มีนาคม 2020). สืบค้น 24 กรกฎาคม 2020 จาก Sensoneo
บทความนี้เผยแพร่ครั้งแรกบน Earth.Org และนำมาเผยแพร่ซ้ำตามข้อตกลงด้านบรรณาธิการ
อ่านเพิ่มเติม: พลาสติกชนิดใดรีไซเคิลได้บ้าง?
อ่านเพิ่มเติม:
